सम्पत्ति शद्धिकरण तथा आतङ्ककारी कार्यमा वित्तीय लगानी निवारण सम्बन्धी निर्देशन,२०८३

लागू मिमि:२०८३।०६।३० सम्पत्ति शद्धु ीकरण िथा आिङ्ककारी कार्िय ा वििीर् लगानी मनिारण सम्बन्धी मनर्देशन,२०८३ सम्पत्ति शद्धु ीकरण िथा आिङ्ककारी कार्िय ा वििीर् लगानी सम्बन्धी कसूर मनिारण गने सम्बन्धिा बोर्बय ाट अनिु मिपत्र प्राप्त संस्थाको काि कारबाहीलाई थप मनर्मिि र व्र्ित्तस्थि गन य िाञ्छनीर् भएकोले, सम्पत्ति शद्धु ीकरण (िमन लाउन्र्ररङ्ग) मनिारण ऐन, २०६४ को र्दफा ७प.को उपर्दफा (२), मधिोपत्र सम्बन्धी ऐन, २०६३ को र्दफा ८७ को उपर्दफा (१) िथा िस्ि ु विमनिर् बजार सम्बन्धी ऐन, २०७४ को र्दफा ३० को उपर्दफा (१) बिोत्तजिको अमधकार प्रर्ोग गरी नेपाल मधिोपत्र बोर्लय े र्देहार्को मनर्देशन जारी गरेको छ। 1. संत्तिप्त नाि र प्रारम्भः (१) र्स मनर्देशनको नाि “सम्पत्ति शद्धु ीकरण िथा आिङ्ककारी कार्िय ा वििीर् लगानी मनिारण सम्बन्धी मनर्देशन,२०८३” रहेको छ। (२) र्ो मनर्देशन बोर्लय े िोके को मिमि र्देत्ति लागू हनु ेछ। 2. पररभाषाः विषर् िा प्रसङ्गले अको अथ य नलागेिा र्स मनर्देशनिाः- क) “इन्भेष्टिेन्ट कम्पनी” भन्नाले मधिोपत्रिा लगानी गने उद्देश्र् सवहि स्थापना भएको पाचाँ करोर् रूपैंर्ा िा सो भन्र्दा बढी चक्तु ा पूजाँ ी िा र्दश करोर् िा सो भन्र्दा बढी बावषकय मधिोपत्रको कारोबार भएको कम्पनी सम्झन ु पर्दयछ। सो शब्र्दले अन्र् मनर्िनकारी मनकार्हरूले सपु ररिेिण गने संस्थाहरूलाइय जनाउने छैन। ि) “ऐन” भन्नाले सम्पत्ति शद्धु ीकरण (िनी लाउन्र्ररङ्ग) मनिारण ऐन, २०६४ सम्झन ु पछय। ग) “मनर्िािली” भन्नाले सम्पत्ति शद्धु ीकरण (िमन लाउन्र्ररङ्ग) मनिारण मनर्िािली, २०८१ सम्झन ु पछय। घ) “बोर्”य भन्नाले मधिोपत्र सम्बन्धी ऐन, २०६३ बिोत्तजि स्थावपि नेपाल मधिोपत्र बोर् य सम्झन ु पछय। ङ) “लत्तिि वििीर् कारिाही सम्बन्धी कार्वयिमध” भन्नाले बोर्बय ाट मधिोपत्र व्र्िसार्ीहरूका लामग जारी लत्तिि वििीर् कारिाही सम्बन्धी कार्वयिमध सम्झन ु पछय। च) “सूचक संस्था” भन्नाले मधिोपत्र सम्बन्धी ऐन, २०६३ बिोत्तजि मधिोपत्र सम्बन्धी व्र्िसार् गन य िा िस्ि ु विमनिर् बजार सम्बन्धी ऐन, २०७४ बिोत्तजि िस्ि ु विमनिर् सम्बन्धी व्र्िसार् गन य बोर्बय ाट अनिु मिपत्र प्राप्त मधिोपत्र व्र्िसार्ी िा िस्ि ु कारोबार व्र्िसार्ी संस्था सम्झन ु पछय र सो शब्र्दले मधिोपत्रको ओवटसी कारोबार संचालन गने मधिोपत्र बजार र िस्ि ु विमनिर् बजार सिेिलाई जनाउनछे । छ) “सम्बद्ध कसूर” भन्नाले मधिोपत्र सम्बन्धी ऐन, २०६३ र िस्ि ु विमनिर् बजार सम्बन्धी ऐन, २०७४ िा उत्तललत्तिि कसूरहरू सम्झन ु पछय। 1ज) “सूत्तचकृि व्र्त्तक्त” भन्नाले ऐनको पररच्छेर्द ६ि. र मनर्िािलीको मनर्ि ६९ बिोत्तजि प्रकाशन गररन े व्र्त्तक्त, सिूह िा साँगठनको सूची भन्ने सम्झन ु पछय। 3. जोत्तिििा आधाररि आन्िररक नीमि, कार्वयिमध िथा कार्ःय (१) सूचक संस्थाले ऐनको र्दफा ७ि. को उपर्दफा (१) बिोत्तजि आन्िररक नीमि िथा कार्वयिमध बनाउाँर्दा जोत्तिि िूलर्ाङ्कनिा आधाररि भएर बनाउन ु पनेछ। (२) सूचक संस्थाले सम्पार्दन गन यु गराउन ु पने ग्राहक पवहचान, पवहचानको िग य विभाजन, हेरफे र, आिश्र्क वििरण िथा कागजाि मनधायरण, अनगु िन, जोत्तिि िूलर्ाङ्कनिा आधाररि हनु े गरी िर् गन यु पनेछ। (३) सूचक संस्थाले आन्िररक नीमि िथा कार्वयिमध बनाई लागू गर्दाय त्र्स्िो नीमि िथा कार्वयिमधिा र्देहार्का विषर्हरु सििे सिािेश गन यु पनेछः- (क) किचय ारीको आन्िररक त्तजम्िेिारी िथा कार् य विभाजन, (ि) जोत्तिि िूलर्ाङ्कन प्रणालीको आधार िथा पद्धमि, (ग) जोत्तिििा आधाररि ग्राहक पवहचान, सम्पवुष्ट, अद्यािमधक िथा अनगु िन पद्धमि, (घ) अस्िभाविक िथा शंकास्पर्द कारोबारको पवहचान गने पद्घमि र सोको आधार, (ङ) ऐनको पररच्छेर्द ६ि. र मनर्िािलीको पररच्छेर्द ६ बिोत्तजि सम्पत्ति िथा कोष रोक्का सम्बन्धी गनपयु ने कार्हय रु सम्पन्न गने पद्धमि, (च) ऐन, मनर्िािली र र्ो मनर्देशन प्रभािकारी रूपिा पालना गन य आिश्र्क पने अन्र् मबषर्, (छ) सम्पत्ति शद्धु ीकरण, आिङ्ककारी कार् य िथा आि विनाशकारी हािहमिर्ार मनिायण िा विस्िारिा हनु े वििीर् लगानी मनिारण सम्बन्धी रणनीमि िथा कार् य र्ोजना कार्न्य िर्न गने पद्धमि, (ज) पजाँु ी, कारोबार र जोत्तििको आधारिा िास्िविक धनीको पवहचान गने पद्धमि, (झ) उच्च पर्दस्थ व्र्त्तक्त िथा सूचीकृि व्र्त्तक्तको पररिण (त्तस्िमनङ्ग) गने व्र्िस्था, (ञ) ऐनको र्दफा ७ढ. को उपर्दफा (१) िथा र्स मनर्देशनको र्दफा १४ िा उत्तललत्तिि िास कारोबारका सम्बन्धिा शंकास्पर्द कारोबार पवहचान गने प्रणाली, (ट) ऐनको र्दफा ३५ङ. बिोत्तजि पररपालना परीिकबाट सम्परीिण गराउने व्र्िस्था, (ठ) संस्थागि जोत्तिि िूलर्ाकं नको िावषकय रुपिा स्ििन्त्र िेस्रो पिबाट सिीिा गने व्र्िस्था, (र्) सम्पत्ति शद्धु ीकरण मनिारण सम्बन्धी संस्थागि िििा अमभिवृद्ध गने व्र्िस्था, (ढ) ऐन, मनर्िािली र र्ो मनर्देशन पालना गन य अन्र् आिश्र्क विषर्। 2(४) सूचक संस्थाले प्रचमलि कानूनिा भएको पररििनय , जोत्तिि िूलर्ाङ्कन, व्र्िसार् र प्रविमधिा भएको पररििनय , कसूर गने िररका िथा प्रिृत्तििा आएको पररििनय सिेिको आधारिा िावषकय रुपिा आिश्र्क संशोधन गरी जोत्तिििा आधाररि नीमि, कार्वयिमध िथा कार्र्य ोजनािा अद्यािमधक गन यु पनेछ। 4. ग्राहक पवहचान िथा सम्पवुष्ट गने िररकाM (१) सूचक संस्थाले प्राकृमिक व्र्त्तक्तको हकिा अनसु ूची–१ र कम्पनी िा साँगठठि संस्थाको हकिा अनसु ूची–२ बिोत्तजि िर्ार गररएको ग्राहकको पवहचान िथा सोको सम्पवुष्ट गर्दाय र्देहार् बिोत्तजि गन यु पनेछ: – (क) संस्थाले ऐनको र्दफा ७क. र मनर्िािलीको मनर्ि ४ िथा मनर्ि ५ बिोत्तजि ग्राहकको पवहचान िथा सोको सम्पवुष्ट गन यु पनेछ। (ि) ग्राहकको नेपाली नागररकिाको प्रिाणपत्र िा राविर् पररचर्पत्रको विद्यिु ीर् अमभलेििा रहेको वििरणको पहाँचु का आधारिा सूचक संस्थाले मनर्िािलीको मनर्ि ३ बिोत्तजि ग्राहकको पवहचान िथा सम्पवुष्ट गन यु पनेछ। (ग) विद्यिु ीर् िाध्र्िको प्रर्ोग गन य सकनेः (अ) ग्राहक पवहचान िथा सम्पवुष्ट सम्बन्धी नीमि िथा कार्वयिमध बनाई ग्राहकको पवहचान, भौगोमलक स्थान (Geolocation) िथा सोको सम्पवुष्ट हनु े समुनत्तिििाका आधारिा विद्यिु ीर् िाध्र्िबाट सििे िािा िोलन िा व्र्ािसावर्क सम्बन्ध स्थावपि गन य सवकनछे । (आ) र्स्िो कार्वयिमधले विद्यिु ीर् िाध्र्िबाट प्राप्त गन य सवकन े आिश्र्क कागजाि िथा वििरणहरुको सूची, सही कागजाि िथा वििरणहरू प्राप्त गन य भरपर्दो विद्यिु ीर् िाध्र्ि र मनर्मिि रुपिा सम्पवुष्ट गररने विमध सिेि िर् गरेको हनु ु पनेछ। (इ) विद्यिु ीर् िाध्र्िबाट गररन े कारोबारिा हनु सकन े जोत्तिि एिं र्दरुु पर्ोगबाट सरु त्तिि रहन सूचक संस्थाले पर्ायप्त उपार्हरु अिलम्बन गन यु पनेछ। (घ) सूचक संस्थाले नेपाली नागररकको हकिा राविर् पररचर्पत्रको विद्यिु ीर् अमभलेििा रहेको वििरणको पहाँचु का आधारिा राविर् पररचर्पत्रको वििरण र्कीन गरी अमनिार् य रुपिा राविर् पररचर्पत्र आधारिा व्र्िसावर्क सम्बन्ध स्थापना गने व्र्िस्था मिलाउन ु पनेछ। िर, नाबालकको हकिा िािा सञ्चालकको िात्र मलन बाधा पने छैन। (२) ग्राहक पवहचान गर्दा य काननु ी व्र्त्तक्त िा प्रबन्धको िहगि संरचना िा स्िामित्ि रहेको र्देत्तिएिा प्रत्र्ेक िहको र त्र्स्िो व्र्त्तक्त िा प्रबन्ध उपर मनर्न्त्रण गने व्र्त्तक्त अकै रहेको र्देत्तिएिा 3त्र्स्िा व्र्त्तक्तका अमिररक्त मनर्िािलीको मनर्ि ६ को उपमनर्ि (१) ,(२) र (३) बिोत्तजिको प्राकृमिक व्र्त्तक्तको सििे पवहचान गन यु पनेछ। (३) कुन ै प्राकृमिक व्र्त्तक्तको कारोबारिा मनजको पररिार बाहेक अन्र् कुन ै व्र्त्तक्तको िफयबाट व्र्िसावर्क सम्बन्ध स्थापना िा कारोबार सम्बन्धी काि कारबाही गरेको शंका लागेिा सोको सििे पवहचान गन यु पनेछ। (4) सूचक संस्थाले मधिोपत्रिा लगानी गने लगानीकिाय िा ग्राहक बाहेक अन्र् कुन ै व्र्त्तक्तले लगानीकिाय िा ग्राहकको नाििा सूचक संस्थाको कार्ालय र्िा कारोबार गन य आएिा त्र्सरी कारोबार गन य आउने व्र्त्तक्तको नाि, थर, सम्पकय नम्बर िा ठेगाना र ग्राहकसाँगको सम्बन्ध िलु ाउन े वििरण मलन ु पनेछ। (५) ग्राहकको िािा िोलने मसलमसलािा सूचक संस्थाले सम्बत्तन्धि ग्राहकिा मनवहि जोत्तििको आधारिा र्देहार् बिोत्तजिका व्र्त्तक्तहरुको लर्ाप्चे सवहछाप िा विद्यिु ीर् िाध्र्िबाट िार्ोिेविक (Bio-Metric) मलन ु पनेछः- (क) प्राकृमिक व्र्त्तक्तको हकिा िािािाला। िर, नािालकको हकिा िािा सञ्चालकको िात्र मलन बाधा पने छैन। (ि) कानूनी व्र्त्तक्त िा प्रबन्धको हकिा सञ्चालकहरू सबैको। (६) ग्राहक पवहचान िथा सम्पवुष्ट गर्दाय र्स मनर्देशनको अनसु ूची -१ िा िोवकएका कागजाि िथा वििरणहरु मलनपु नेछ। साथै, ऐन, मनर्िािली िथा र्स मनर्देशन बिोत्तजि ग्राहक पवहचान िथा सम्पवुष्ट गर्दाय सम्बत्तन्धि ग्राहकिा मनवहि जोत्तििको आधारिा थप कागजाि िथा वििरणहरु मलन आिश्र्क र्देत्तिएिा सो सिेि मलन ु पनेछ। (७) सूचक संस्थाले मनर्िािलीको मनर्ि ६९ बिोत्तजिको सूचीकृि व्र्त्तक्त, सिूह िा सगाँ ठनको अद्यािमधक सूची सिेिलाइय ग्राहक पवहचान पद्धमिको आधारको रुपिा मलन ु पनेछ। (८) ग्राहकले उपलब्ध गराएको िोबाइल नम्बर, इिेल, ठेगाना, फोटो लगार्िका वििरण मनज ग्राहककै रहे नरहेको समुनत्तिि गन य मनवहि जोत्तििका आधारिा संस्थाले आिश्र्क पवहचान पद्धमि अिलम्बन गन यु पनेछ। (९) ग्राहक पवहचानसाँग सम्बत्तन्धि वििरण एकीकृि रूपिा विद्यिु ीर् िाध्र्ििा रािी जोत्तिि सापेि हनु े गरी अद्यािमधक गरे नगरेको मनत्तिि गन यु पनेछ। (१०) ग्राहक पवहचान गर्दाय ग्राहक एकीकृि पवहचान पद्धमि अिलम्बन गरे नगरेको समुनत्तिि गनपयु नेछ। फरक फरक सेिा सवुिधा मलन े ग्राहकको आिश्र्किा अनसु ारको थप वििरणसिेि एकै ठााँउिा थप गन य सवकने गरी आिश्र्क व्र्िस्था गन यु पनेछ। 4