बालश्रम निवारण तथा बालश्रममुक्त्त घाेषणा कार्यविधि, २०८३

_____________________ गुर ाँस र जपत्र _____________________ ________________________________________________________ गुर ाँस ग उाँप लिक द्व र प्रक लित ________________________________________________________ खण्डः १० संख् ः ५८ लिलतः २०८३/०६/०२ _________________________________________________________ भ गः २ ________________________________________________________ गुरााँस गाउाँपालिकािे बनाएको ति िेलिए बमोलिमको कार्यलिलि सबयसािारणको िानकारीका िालग प्रकाशन गररएको छ । ब िश्रि लिव रण तथ ब िश्रििुक्त घोषण क ्यलवलि, २०८३ स्थानीर् सरकार सञ्चािन ऐन २०७४ को दफा १०२ िे लदएको अलिकार प्रर्ोग गरी गुरााँस गाउाँपालिकािे बािश्रम , लनिारण तथा बािश्रममुक्त घोषणा कार्यलिलि, २०८३ िारी गरेको छ । 1गुर ाँस ग उाँप लिक ब िश्रि लिव रण तथ ब िश्रििुक्त घोषण क ्यलवलि, २०८३ कार्यपालिकाबाट स्िीकृत लमलतिः २०८३/०५/२४ प्रमाणीकरण लमलतिः २०८३/०६/०२ प्रस्त वि : नेपािको संलििान, बािअलिकारसम्बन्िी अन्तरायलरिर् महासलन्ि १९८९, बािबालिकासम्बन्िी ऐन २०७५ र बािश्रम (लनषेि र लनर्लमत गन)े ऐन २०५६ बमोलिम गुरााँस गाउाँपालिका क्षेत्रलित्र रहके ा सबै बािबालिकाको अलिकारको संरक्षण, प्रिर्द्यन तथा बािश्रमको पूणय अन््र् गरी गुरााँस गाउाँपालिकािाई " ब िश्रि लिव रण तथ ब िश्रििुक्त" घोषणा गनय आिश्र्क िएकोिे, स्थानीर् सरकार सञ्चािन ऐन, २०७४ को दफा ११ (२) िे लदएको अलिकार प्रर्ोग गरी गुरााँस गाउाँपालिकािे र्ो कार्यलिलि बनाएको छ। पररच्छेद - १: प्र रलभभक १. संलिप्त ि ि र प्र रभभ: (१) र्स कार्यलिलिको नाम "गुर ाँस ग उाँप लिक ब िश्रि लिव रण तथ ब िश्रििुक्त घोषण क ्यलवलि, २०८३ " रहके ो छ। (२) र्ो कार्यलिलि गुरााँस रािपत्रमा प्रकाशन िएको लमलतदेलि िागू हुनेछ। २. पररभ ष : लिषर् िा प्रसङ्गिे अको अथय निागेमा र्स कार्यलिलिमा: १) "ग उाँप लिक " िन्नािे दैिेि लिल्िा लस्थत गुर ाँस ग उाँप लिक सम्झनु पछय। २) "ग उाँ क ्यप लिक " िन्नािे गुरााँस गाउाँपालिकाको गाउाँ कार्यपालिका सम्झनु पछय। ३) "ब िब लिक " िन्नािे १८ िषय उमेर पूरा निएका व्र्लक्त सम्झनु पछय। ४) "ब िश्रि" िन्नािे १४ िषय मुलनका बािबालिकािाई िुनसुकै काममा िगाउने िा १४ देलि १८ िषयसम्मका बािबालिकािाई िोलिमपूणय काममा िगाउने कार्य सम्झनु पछय। ५) "जोलखिपूणय क ि" िन्नािे प्रचलित बािश्रम (लनषेि र लनर्लमत गने) ऐन र बािबालिकासम्बन्िी ऐनिे तोकेका िोलिमर्ुक्त कामहरू सम्झनु पछय। 2६) "अिुगिि सलिलत" िन्नािे र्स कार्यलिलि बमोलिम गठन हुने बािश्रम लनिारण तथा अनुगमन सलमलत सम्झनु पछय। ७) "लिकृष्ट व जोलखिपूणय ब िश्रि" िन्नािे बािश्रम (लनषेि र लनर्लमत गने) ऐन, २०५६ बमोलिम बािबालिकाको स्िास््र्, सुरक्षा िा नैलतक लिकासमा गम्िीर असर पाने प्रकृलतका श्रम कार्य सम्झनु पछय। पररच्छेद - २: ब िश्रििुक्तक उदेश््, रणिीलत, सूचकहरू र ि पदण्ड ३. िुख् उद्देश््हरू: १) गाउाँपालिका लित्रका सबै िडा तथा टोिहरूमा बािश्रमको अिस्था पलहचान गरी शून्र्मा ल्र्ाउने। २) िोलिममा रहके ा बािबालिका र लतनका पररिारिाई सामालिक सुरक्षा तथा आर्आियनका कार्यक्रममा आबर्द् गराउने। ३) अलनिार्य तथा लनिःशुल्क लशक्षाको अलिकार सुलनलित गदै लिद्यािर् बालहर रहके ा बािबालिकािाई लिद्यािर् िनाय गराउने। ४) गुरााँस गाउाँपालिकािाई चरणबर्द् रूपमा बािश्रममुक्त घोषणा गने। ४. प्रिुख क ्य रणिीलतहरू: १) सचेति र प्रवर्द्यि: समुदार्, लिद्यािर्, उद्योग, होटेि तथा व्र्ािसालर्क प्रलतष्ठानहरूमा बािश्रम लिरुर्द्को व्र्ापक अलिर्ान सञ्चािन गने। २) तथ्् ङ्क सङ्किि र अिुगिि: घरिुरी तथा व्र्ािसालर्क प्रलतष्ठान स्तरमा लनर्लमत सिेक्षण गरी बािश्रमको एकीकृत त्र्ाङ्क अद्यािलिक गने। ३) उर्द् र तथ पुिस्थ पि : बािश्रममा परेका बािबालिकाको त्काि उर्द्ार, पाररिाररक पुनलमयिन िा िैकलल्पक रेिदेि र लशक्षाको व्र्िस्था गने। ४) प्रोत्स हि तथ दण्ड सज ्: बािश्रम गराउने व्र्िसार्ी िा व्र्लक्तिाई पालिकाबाट पाइने सुलििा रोक िगाउने र बािश्रममुक्त व्र्िसार्िाई पुरस्कृत गने। ५. ब िश्रििुक्त घोषण क ि लग आवश््क सूचकहरू: गाउाँपालिका िा कुनै पलन िडािाई बािश्रममुक्त घोषणा गनयका िालग देहार्का मापदण्ड तथा सूचकहरू पुरा िएको हुनुपनेछ: 3क्र.सं. सूचकको िेत्र लववरण तथ ि पदण्ड तोलकएको िौगोलिक क्षेत्रलित्र कुनै पलन बािबालिका प्र्र्क्ष िा अप्र्र्क्ष १ ब िश्रि लस्थलत बािश्रममा नरहके ो हुनुपने। ५ देलि १२ िषय उमेर समूहका १००% बािबालिका लिद्यािर् िनाय िई लनर्लमत २ लवद्य ि् पह ाँच उपलस्थलत रहके ो हुनुपने। पलहच ि र सम्बलन्ित िडाका सबै घरिुरी, पसि, उद्योग, तथा कार्यस्थिको स्थिगत ३ प्रि णीकरण सिेक्षण िई त्र्ाङ्क अद्यािलिक िएको हुनुपने। बािश्रमबाट उर्द्ार गररएका बािबालिकाको पाररिाररक पुनलमयिन िा ४ पुिस्थ यपि लशक्षा/संरक्षणको व्र्िस्था पूणय रूपमा िएको हुनुपने। व्र्िसार्ी, उद्योगी, र्ातार्ात व्र्िसार्ी, िनप्रलतलनलि तथा समुदार्बाट ५ स्थ िी् प्रलतबर्द्त बािश्रम प्रर्ोग नगने लिलित प्रलतबर्द्ता प्राप्त िएको हुनुपने। पररच्छेद - ३: संस्थ गत संरचि र सलिलतहरू ६. ग उाँप लिक स्तरी् ब िश्रि लिव रण अिुगिि सलिलत: बािश्रममुक्त अलिर्ानको सञ्चािन, समन्िर् र अनुगमन गनय देहार् बमोलिमको सलमलत रहनेछ: क) संरिक: गाउाँपालिका अध्र्क्ष ि) सं्ोजक: गाउाँपालिका उपाध्र्क्ष ग) सदस््: प्रमुि प्रशासकीर् अलिकृत घ) सदस््: सामालिक लिकास सलमलत संर्ोिक ङ) सदस््ः सबै िडाका अध्र्क्षहरू च) सदस््: स्थानीर् प्रहरी प्रमुि छ) सदस््: उद्योग िालणज्र् सङ्घ/व्र्ापारी प्रलतलनलि (१ िना) ि) सदस््: बाि अलिकारका क्षेत्रमा कार्यरत गैरसरकारी संस्था प्रलतलनलि (१ िना) झ) सदस्् सलचव: मलहिा, बािबालिका तथा सामालिक समािेशीकरण शािा प्रमुि ७. वड स्तरी् अिुगिि सलिलत: प्र्र्ेक िडामा िडा अध्र्क्षको संर्ोिक्िमा देहार् बमोलिमको िडा बाि अलिकार सलमलत र बािश्रम लनिारण उपसलमलत गठन गररनेछ। 4