प्रारम्भिक बालविकास शिक्षकका लागि प्रारम्भिक सिकाइ तथा विकास मापदण्ड (ELDS) आधारित तालिम सञ्चालन तथा व्यवस्थापन कार्यविधि, २०८३

_____________________ गुरााँस राजपत्र _____________________ ________________________________________________________ गुरााँस गाउाँपालिकाद्वारा प्रकालित ________________________________________________________ खण्डः १० संख्ाः ५५ लिलतः २०८३/०६/०२ _________________________________________________________ भागः २ ________________________________________________________ गुरााँस गाउाँपालिकािे बनाएको ति िेलिए बमोलिमको कार्यलिलि सबयसािारणको िानकारीका िालग प्रकाशन गररएको छ । प्रारलभभक बािलिकास लिक्षकका िालग प्रारलभभक लसकाइ तथा लिकास िापदण्ड (ELDS) आधाररत तालिि सञ्चािन तथा व््िस्थापन का्यलिलध, २०८३ स्थानीर् सरकार सञ्चािन ऐन, २०७४ को दफा १०२ िे लदएको अलिकार प्रर्ोग गरी गुरााँस गाउाँपालिकािे प्रारलभिक बािलिकास लशक्षकका िालग प्रारलभिक लसकाइ तथा लिकास मापदण्ड (ELDS) आिाररत तालिम सञ्चािन तथा व्र्िस्थापन कार्यलिलि, २०८३ िारी गरेको छ । 1गुरााँस गाउाँपालिका प्रारलभभक बािलिकास लिक्षकका िालग प्रारलभभक लसकाइ तथा लिकास िापदण्ड (ELDS) आधाररत तालिि सञ्चािन तथा व््िस्थापन का्यलिलध, २०८३ कार्यपालिकाबाट स्िीकृत लमलतिः २०८३/०५/२४ प्रमाणीकरण लमलतिः २०८३/०६/०२ प्रस्तािना: गुरााँस गाउाँपालिका क्षेत्रलित्र सञ्चालित प्रारलभिक बािलिकास केन्द्र (ECED) हरूमा कार्यरत लशक्षक तथा सहिकतायहरूको पेसागत क्षमता अलििलृि गनय; बािबालिकाको उमेर अनुकूि शारीररक, मानलसक, सामालिक, संिेगात्मक र िालिक लिकासिाई िैज्ञालनक ढङ्गिे प्रिियन गनय; प्रारलभभक लसकाइ तथा लिकास िापदण्ड (Early Learning and Development Standards - ELDS) मा आिाररत गुणस्तरीर्, बािमैत्री र समािेशी तालिम सञ्चािन तथा व्र्िस्थापन प्रलिर्ािाई व्र्िलस्थत, पारदशी र प्रिािकारी बनाउन स्थानीर् सरकार सञ्चािन ऐन, २०७४ को दफा ११ (झ) िे लदएको अलिकार प्रर्ोग गरी गुरााँस गाउाँपालिकािे र्ो कार्यलिलि बनाएको छ। पररच्छेद – १: प्रारलभभक १. संलक्षप्त नाि र प्रारभभ: (१) र्स कार्यलिलिको नाम "गुरााँस गाउाँपालिका प्रारलभभक बािलिकास लिक्षकका िालग प्रारलभभक लसकाइ तथा लिकास िापदण्ड (ELDS) आधाररत तालिि सञ्चािन तथा व््िस्थापन का्यलिलध, २०८३" रहनेछ। (२) र्ो कार्यलिलि गुरााँस रािपत्रमा प्रकाशन िएको लमलतदेलि िागू हुनेछ। २. पररभाषा: लििर् िा प्रसङ्गिे अको अथय निागेमा र्स कार्यलिलिमा,— (क) "गाउाँपालिका" िन्द्नािे गुरााँस गाउाँपालिकािाई सभझनु पछय। (ि) "का्यपालिका" िन्द्नािे गुरााँस गाउाँपालिकाको गाउाँ कार्यपालिकािाई सभझनु पछय। (ग) "ELDS" िन्द्नािे प्रारलभिक लसकाइ तथा लिकास मापदण्ड (Early Learning and Development Standards) िाई सभझनु पछय। (घ) "प्रारलभभक बािलिकास लिक्षक/सहजकताय" िन्द्नािे गाउाँपालिका लित्रका सामुदालर्क लिद्यािर् तथा बािलिकास केन्द्रमा कार्यरत सहिकतायिाई सभझनु पछय। 2(ङ) "सलिलत" िन्द्नािे दफा ७ बमोलिम गलित ELDS तालिम व्र्िस्थापन तथा समन्द्िर् सलमलत सभझनु पछय। (च) "प्रलिक्षक (Master Trainer)" िन्द्नािे ELDS सभबन्द्िी मुख्र् प्रलशक्षक तालिम (TOT) प्राप्त िा स्िीकृत सूचीमा रहके ा लिज्ञ व्र्लििाई सभझनु पछय। (छ) "िाखा" िन्द्नािे गाउाँपालिकाको लशक्षा, र्ुिा तथा िेिकुद शािािाई सभझनु पछय। पररच्छेद – २: उद्देश्् तथा तालििको ढााँचा ३. का्यक्रिको उद्देश््: र्स कार्यलिलिको मुख्र् उद्देश्र्हरू देहार् बमोलिम रहनेछन्: (क) प्रारलभिक बािलिकास/पूियप्राथलमक तहका लशक्षकहरूिे प्रारलभिक बािलिकास केन्द्र/पूियप्राथलमक तहका लिलिन्द्न सक्षमताहरूको लनरन्द्तरतामा प्रत्र्ेक बािबालिकाको लसकाइ स्तर बुझ्ने र बािबालिकाको स्तरअनसु ार लसकाइ अभ्र्ासहरूमा समार्ोिन गने । (ि) बािबालिकाको उमेरगत लसकाइ मापदण्ड (ELDS) अनुसार लसकाइ िातािरण लसियना गनय बािलिकास लशक्षकहरूको ज्ञान र सीप अलििलृि गने। (ग) स्थानीर् स्तरमा उपिब्ि िेि तथा लसकाइ सामाग्रीको प्रर्ोग गरी बािकेलन्द्रत र रुलचपूणय लशक्षण लिलि िागू गराउने। (घ) प्रारलभिक बािलिकास केन्द्रहरूको गुणस्तर सुिार गरी आिारिूत तहको लशक्षाको िग मिबुत बनाउने। (ङ) बािबालिकाको लनरन्द्तर मूल्र्ाङ्कन, अलििेि व्र्िस्थापन र पोटयफोलिर्ो (Portfolio) तर्ार गने क्षमता लिकास गने। ४. तालििको ढााँचा र अिलध: (१) ELDS आिाररत तालिम देहार् बमोलिमका ढााँचामा सञ्चािन गररनेछ: आधारभूत ELDS तालिि: न्द्र्ूनतम १० कार्यलदन (िा दईु चरणमा गरी ५-५ लदन) को आिासीर् िा गैर- • आिासीर् तालिम। पुनतायजगी (Refresher) तालिि: ३ देलि ५ लदनको सघन अभ्र्ासमा आिाररत तालिम। • लिष्गत/लििेष क्षिता तालिि: स्थानीर् सामाग्री लनमायण, बाि मनोलिज्ञान र समािेशी लशक्षा सभबन्द्िी २ • देलि ३ लदनको तालिम। (२) एक तालिम समूह (Batch) मा सहिागीको सङ्ख्र्ा सामान्द्र्तर्ा २० देलि २५ िनासभम रहनेछ। 3पररच्छेद – ३: पाठ््क्रि, लिष्िस्तु र लिक्षण लिलध ५. तालििका िुख् क्षेत्रहरू (ELDs Domains): तालिमको पाि्र्िम रालरिर् प्रारलभिक लसकाइ तथा लिकास मापदण्ड अनुसार देहार्का ६ िटा मुख्र् क्षेत्रहरूमा आिाररत हुनेछ: (क) िारीररक लिकास र स्िास्््: स्थूि तथा सूक्ष्म मांसपेशीको लिकास, सरसफाइ, र पोिण। (ि) सािालजक तथा संिेगात्िक लिकास: िािनाको पलहचान, लनर्न्द्त्रण, साथीहरूसाँगको सभबन्द्ि र सहर्ोग। (ग) साक्षरता तथा सञ्चार (भालषक लिकास): सुनाइ, बोिाइ, पढाइ र िेिाइको पूिय-सीप (Pre-reading & Pre- writing) । (घ) गलणती् अिधारणा तथा तकय: सङ्ख्र्ा, आकार, मापन, ढााँचा (Pattern) र िमीकरण। (ङ) रचनात्िक तथा सौन्द्ायत्िक लिकास: लचत्रकिा, सङ्गीत, अलिनर्, कथा कथन र लसियनात्मक िेि। (च) िातािरणी् तथा िैज्ञालनक सोच: आफ्नो िरपरको िातािरण बुझ्ने र अन्द्िेिण गने सीप। ६. लिक्षण तथा सहजीकरण लिलध: (१) तालिम मुख्र्तर्ा अभ्र्ासकेलन्द्रत (Practical & Participatory) हुनेछ। (२) सहिीकरण गदाय समूह कार्य (Group Work), िूलमका लनिायह (Role Play), नमूना कक्षा प्रदशयन (Micro- teaching), सामाग्री लनमायण, र लिलडर्ो प्रदशयन िस्ता लिलिहरू प्रर्ोग गररनेछ। पररच्छेद – ४: संस्थागत संरचना तथा लजभिेिारी ७. तालिि व््िस्थापन तथा सिन्ि् सलिलत: तालिमको नीलतगत लनणयर्, र्ोिना र प्रिािकारी सञ्चािनका िालग देहार् बमोलिमको सलमलत रहनेछ: क) सं्ोजक: गाउाँपालिका उपाध्र्क्ष ि) सदस््: गाउाँपालिकाका सामालिक लिकास सलमलतका संर्ोिक ग) सदस््: कार्यपालिकािे तोकेको १ िना लििर्गत प्रअ (सामुदालर्क लिद्यािर्) घ) सदस््: साझेदार संस्थाका प्रलतलनलि (र्लद सहकार्यमा सञ्चालित िएमा) ङ) सदस््-सलचि: लशक्षा, र्ुिा तथा िेिकुद शािा प्रमुि 4